Dodatkowa opieka pielęgnacyjna nad pacjentem sprawowana przez osoby bliskie

Wojewódzki Szpital Zespolony im. L. Rydygiera w Toruniu zapewnia możliwość uczestniczenia w procesie opieki osobom bliskim pacjenta. Obecność osób bliskich zwiększa poczucie bezpieczeństwa pacjenta, ułatwia adaptację w środowisku szpitalnym, pozwala na lepsze zaspokajanie potrzeb pacjentów w warunkach szpitalnych. Ma to szczególne znaczenie dla pacjentów przewlekle chorych,
w ciężkich stanach chorobowych, po zabiegach operacyjnych oraz dzieci.

§ 1

Postanowienia ogólne

1. Przez dodatkową opiekę pielęgnacyjną rozumie się opiekę, która nie polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, w tym także opiekę sprawowaną nad pacjentem małoletnim albo posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz nad pacjentką w warunkach ciąży, porodu i połogu.
2. Osoba bliska dla pacjenta oznacza małżonka, krewnego do drugiego stopnia lub powinowatego do drugiego stopnia w linii prostej, przedstawiciela ustawowego, osobę pozostającą we wspólnym pożyciu lub osobę wskazaną przez pacjenta.
3. Dodatkowa opieka pielęgnacyjna na rzecz pacjenta jest świadczona dobrowolnie i nie ma charakteru obowiązku czy przymusu. Pacjent sam decyduje o potrzebie dodatkowej opieki oraz osobie, która ją sprawuje.
4. Gdy pełnoletni pacjent jest niezdolny do wyrażenia świadomej woli, a jednocześnie nie jest osobą ubezwłasnowolnioną częściowo lub całkowicie, i nie wskazał wcześniej osoby mogącej sprawować dodatkową opiekę pielęgnacyjną, przyjmuje się, że o skorzystaniu z tego prawa decyduje osoba bliska dla pacjenta.
5. Gdy pacjent jest małoletni do 16. roku życia, decyzję o skorzystaniu z uprawnienia w zakresie sprawowania dodatkowej opieki pielęgnacyjnej podejmuje przedstawiciel ustawowy lub opiekun prawny małoletniego pacjenta. W przypadku pacjentów małoletnich, którzy ukończyli 16. rok życia, decyzję w tym zakresie podejmują wspólnie pacjent wraz z przedstawicielem ustawowym lub opiekunem prawnym.
6. Sprawowanie dodatkowej opieki pielęgnacyjnej może odbywać się w zalecanych godzinach odwiedzin określonych przez Szpital. Ograniczenie wskazane w zdaniu pierwszym nie dotyczy przedstawicieli ustawowych oraz opiekunów faktycznych sprawujących dodatkową opiekę pielęgnacyjną nad pacjentem małoletnim lub posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.
7. W wyjątkowych okolicznościach, po uzyskaniu zgody koordynatora danego Oddziału lub lekarza przez niego upoważnionego, sprawowanie dodatkowej opieki przez osoby bliskie może odbywać się poza godzinami odwiedzin lub przez całą dobę. Przez wyjątkowe okoliczności, rozumie się, w szczególności:
a) ciężki stan zdrowia pacjenta, w tym pacjentów będących w stanie terminalnym,
b) zaawansowany wiek pacjenta,
c) trudności w adaptacji do warunków szpitalnych.
8. Szpital nie pobiera opłat związanych ze sprawowaniem dodatkowej opieki pielęgnacyjnej świadczonej na rzecz pacjentów przez osobę bliską.

§ 2

Rekomendowany zakres sprawowania dodatkowej opieki pielęgnacyjnej

1. Dodatkowa opieka pielęgnacyjna to szeroko rozumiane wsparcie i towarzyszenie pacjentowi oraz pomoc w adaptacji do środowiska szpitalnego. Dodatkowa opieka pielęgnacyjna,
z zastrzeżeniem ust. 2 – 4, może polegać m.in. na:

a) zaspokajaniu potrzeb emocjonalnych i wsparciu psychicznym – obecność, wsparcie, czytanie, rozmowa, troska, uspokajanie,
b) pomocy w zaspokajaniu potrzeb fizjologicznych – zaprowadzenie do toalety, podanie kaczki / basenu,
c) wykonywaniu czynności pielęgnacyjno-higienicznych – toaleta ciała pacjenta, obcinanie paznokci, golenie, zmiana pieluchomajtek, czesanie, obcinanie włosów, toaleta jamy ustnej, higiena protez zębowych,
d) pojeniu, karmieniu lub pomocy w karmieniu zgodnie z zaleceniami lekarza – z wyjątkiem pacjentów nieprzytomnych, a także tych, którzy mają problemy z połykaniem,
e) profilaktyce przeciwodleżynowej – zmiana pozycji, oklepywanie, odciążanie części ciała narażonych na ucisk, pielęgnacja skóry,
f) zmianie bielizny pościelowej i osobistej pacjenta,
g) uczestnictwie w procesie rehabilitacji w porozumieniu z personelem medycznym, asystowaniu podczas spaceru z pacjentem, asystowaniu przy chodzeniu z balkonikiem, wykonywaniu ćwiczeń biernych w łóżku,
h) pomocy przy wstawaniu z łóżka, pomocy w chodzeniu, staniu, siadaniu, zmianie pozycji ciała, transporcie wózkiem inwalidzkim,
i) czuwaniu nad bezpieczeństwem pacjenta, zwłaszcza dzieci i pacjentów pobudzonych psychoruchowo.

2. Z uwagi na specyfikę udzielanych świadczeń w Oddziale Anestezjologii i Intensywnej Terapii oraz Oddziale Anestezjologii i Intensywnej Terapii dla Dzieci osoby bliskie mogą sprawować dodatkową opiekę pielęgnacyjną w zakresie uzgodnionym z koordynatorem oddziału lub osobą przez niego upoważnioną.
3. W ramach Oddziału Noworodków i Intensywnej Terapii Neonatologicznej oraz Oddziału Intensywnej Terapii i Patologii Noworodka dodatkowa opieka pielęgnacyjna prowadzona przez rodziców noworodka obejmuje, w szczególności:

a) kangurowanie,
b) karmienie piersią,
c) w uzasadnionych przypadkach – pomoc w karmieniu mieszanką mleczną,
d) wykonywanie czynności pielęgnacyjno – higienicznych u dziecka przy użyciu produktów jednorazowego użycia,
e) zapewnianie poczucia bezpieczeństwa: utrzymywanie kontaktu werbalnego, reagowanie na potrzeby noworodka.

4. W obrębie Sali Porodowej w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej osoba bliska dla pacjentki w trakcie porodu może wykonywać, w szczególności, następujące czynności pielęgnacyjne:

a) czynny udział w I i II okresie porodu (np. liczenie częstości skurczów porodowych, pomoc w prawidłowym oddychaniu, pomoc w przyjmowaniu pozycji relaksacyjnej podczas przerw między skurczami, masaż pleców, łydek, dłoni, podawanie napojów rodzącej, nawilżanie ust, przykładanie zimnych okładów na czoło i skronie, pomoc w przyjmowaniu najdogodniejszej pozycji porodowej, pomoc przy parciu),
b) pomoc w wykonywaniu czynności higienicznych: przygotowanie przyborów higienicznych oraz pomoc w kąpieli i osuszaniu ciała po kąpieli, pomoc w zmianie bielizny osobistej, pomoc w zaspokajaniu potrzeb fizjologicznych,
c) pomoc rodzącej w komunikacji z personelem medycznym oraz udzielanie jej wsparcia emocjonalnego,
d) udział w opiece nad noworodkiem pod kontrolą położnej / lekarza, w tym odpępnienie dziecka, zapewnienie kontaktu „skóra do skóry” nowo narodzonemu dziecku w przypadku braku możliwości dokonania tego przez matkę lub na życzenie matki,
e) aktywny udział w pielęgnacji, karmieniu noworodka, po uzyskaniu informacji i instruktażu od położnej.

§ 3

Zasady sprawowania dodatkowej opieki pielęgnacyjnej

1. Sprawowanie dodatkowej opieki pielęgnacyjnej nad pacjentem nie może naruszać praw pozostałych pacjentów do właściwego leczenia, spokoju i intymności. Czynności związane
z dodatkową opieką pielęgnacyjną nie mogą także zakłócać pracy personelu medycznego
i organizacji procesu udzielania świadczeń zdrowotnych.
2. Osoba sprawująca dodatkową opiekę pielęgnacyjną powinna opuścić salę chorych w trakcie obchodu lekarskiego oraz w czasie wykonywania zabiegów pielęgnacyjno – leczniczych
u innych pacjentów, jeśli mogłoby to w jakikolwiek sposób naruszać prawo tego pacjenta do m.in. właściwego leczenia lub intymności.
3. W trakcie sprawowania opieki należy stosować się do poleceń i zaleceń lekarzy, pielęgniarek
i pozostałego personelu medycznego Szpitala w zakresie procesu diagnostyczno
– terapeutycznego i w sprawach organizacyjnych.
4. Z uwagi na bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta zakres opieki, o którym mowa w § 2 jest uzależniony od stanu zdrowia pacjenta. Osoba sprawująca dodatkową opiekę pielęgnacyjną powinna uzgadniać zakres tejże opieki z lekarzem prowadzącym pacjenta lub lekarzem dyżurnym, mając na względzie stan zdrowia pacjenta.
5. Osobom sprawującym dodatkową opiekę pielęgnacyjną zabrania się postępowania wbrew obowiązującym w Szpitalu regulacjom porządkowym, a w szczególności:

a) zakłócania procesu diagnostyczno – terapeutycznego poprzez samodzielne stosowanie zabiegów leczniczych, pielęgnacyjnych, zmian w diecie – niezgodnie z zaleceniami lekarza,
b) podawania pacjentowi leków, suplementów, ziół – bez zgody personelu medycznego,
c) dostarczania pacjentowi produktów spożywczych zabronionych przez personel medyczny,
d) samodzielnego włączania lub wyłączania urządzeń medycznych, zwiększania
lub zmniejszania przepływu kroplówek,
e) używania urządzeń elektrycznych mogących stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa pacjentów,
f) spożywania i dostarczania pacjentowi napojów alkoholowych i środków odurzających, substancji psychotropowych i innych podobnie działających,
g) palenia tytoniu, zażywania elektronicznych papierosów na terenie Szpitala,
h) filmowania oraz fotografowania jakichkolwiek osób przebywających w Szpitalu bez ich zgody.

6. Na oddziałach psychiatrycznych obowiązują dodatkowe zakazy dotyczące osób sprawujących dodatkową opiekę pielęgnacyjną:

a) zabrania się dostarczania pacjentom ostrych i niebezpiecznych przedmiotów, np. grzałki, nożyczki, cążki, noże, igły, golarki, żyletki, pilniki, paski, sznurowadła, tasiemki, przewody do ładowania telefonów – dopuszczalne są krótkie do 40 cm. Golarki jednorazowe, płyny po goleniu lub inne na bazie alkoholu, przybory do pielęgnacji paznokci należy popisać imieniem i nazwiskiem pacjenta i przekazać do przechowania w dyżurce pielęgniarek,
b) zabrania się prowadzenia głośnych rozmów, kłótni i komentowania negatywnych zachowań podopiecznego.

§ 4
Ograniczenia i postanowienia porządkowe

1. Obowiązuje bezwzględny zakaz sprawowania dodatkowej opieki pielęgnacyjnej pacjenta przez osoby:

a) znajdujące się pod wpływem alkoholu, narkotyków lub innych środków odurzających,
b) dotknięte chorobą zakaźną,
c) wykazujące objawy infekcji lub innych problemów zdrowotnych.

2. Ograniczenia w możliwości sprawowania dodatkowej opieki pielęgnacyjnej dotyczą uzasadnionych przypadków, a w szczególności: przed zabiegiem operacyjnym, na salach pooperacyjnych, na salach wzmożonego nadzoru, a także w przypadku izolacji pacjenta – w takich wypadkach czynności opieki pielęgnacyjnej wykonuje personel pielęgniarski; sprawowanie dodatkowej opieki pielęgnacyjnej w ww. sytuacjach jest możliwe tylko po uzgodnieniu z lekarzem, pod nadzorem pielęgniarek / położnych.
3. W przypadku wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów Dyrektor, osoba kierująca oddziałem lub osoba przez niego upoważniona, może ograniczyć prawo do sprawowania dodatkowej opieki pielęgnacyjnej.
4. Z uwagi na bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta osoba kierująca oddziałem lub osoba przez niego upoważniona ma prawo poprosić o opuszczenie oddziału przez osobę sprawującą dodatkową opiekę pielęgnacyjną w przypadku rażącego naruszenia zasad sprawowania dodatkowej opieki nad pacjentem, w szczególności w przypadku dopuszczania się zachowań utrudniających lub uniemożliwiających pracę personelu bądź zakłócających spokój pozostałych pacjentów lub porządek na oddziale.